Lazer göz tedavisi yöntemleri: Uygunluk, süreç ve klinik riskler üzerine rehber
Lazer göz tedavisi yöntemleri, gözlük veya kontakt lens kullanımına alternatif arayan kişilerin en sık araştırdığı refraktif cerrahi seçenekleri arasında yer alır. Bu işlemlerde temel hedef, korneanın şeklini değiştirerek ışığın retina üzerine daha doğru odaklanmasını sağlamaktır. Miyopi, hipermetropi ve astigmatizma tedavinin başlıca kullanım alanlarıdır; ancak her göz, lazer cerrahisi için uygun kabul edilmez. 1 2
Lazer tedavisi hangi görme kusurlarını hedefler?
Miyopide ışık retina önünde odaklanır ve uzak nesneler bulanıklaşır. Hipermetropide odaklanma retina arkasına kayabilir; yakın görme zorlanırken uzak görüş de etkilenebilir. Astigmatizmada korneanın farklı meridyenlerindeki kırma gücü eşit değildir ve görüntü dağınık veya gölgeli algılanabilir. Excimer lazer ve benzeri refraktif işlemler, korneanın kırıcı gücünü bu kusurları azaltacak biçimde düzenlemeyi amaçlar. 3 4
Miyopi: Uzak görme bulanıklığıyla ilişkilidir. 3
Hipermetropi: Özellikle yakın odaklanmada güçlük oluşturabilir. 3
Astigmatizma: Farklı yönlerde düzensiz kırılmaya bağlı bulanık görüntüye yol açabilir. 3
LASIK ve femtosaniye destekli uygulamalar
LASIK, korneanın üst bölümünde ince bir flep oluşturulması, flebin kaldırılmasının ardından alttaki dokunun excimer lazerle şekillendirilmesi ve flebin tekrar yerine bırakılması esasına dayanır. Dikiş gerektirmeyen bu yaklaşımda görme çoğu hastada yüzeysel tekniklere kıyasla daha hızlı toparlanır. Femtosaniye lazer kullanılan iLASIK uygulamalarında flep hazırlanması mekanik bir bıçak yerine lazer teknolojisiyle yapılır. 5 6
| Özellik | LASIK | Yüzeysel teknikler |
|---|---|---|
| Kornea yaklaşımı | Flep oluşturulur | Epitel tabakası üzerinden ilerlenir |
| İyileşme | Genellikle daha hızlıdır | Daha uzun sürebilir |
| Başlıca değerlendirme | Kornea kalınlığı ve flep güvenliği | Kornea yüzeyi ve epitel iyileşmesi |
PRK, LASEK ve no-touch lazer farkı
PRK ve LASEK, korneada LASIK’teki gibi kalıcı bir flep oluşturmadan, yüzeydeki epitel tabakasının kaldırılması veya ayrıştırılması sonrasında excimer lazer uygulanmasına dayanır. No-touch lazer ya da TransPRK yaklaşımında göz yüzeyine doğrudan cerrahi alet teması yapılmadan lazerle yüzey hazırlanır ve kornea şekillendirilir. İşlem sonrasında koruyucu kontakt lens kullanılabilir. Bu yöntemlerde ilk dönem rahatsızlık ve görmenin netleşmesi LASIK’e göre daha uzun olabilir. 3 7
Yüzeysel teknikler, flep oluşturulmasını gerektirmeyen seçeneklerdir. 3
İyileşme döneminde bulanıklık, ışık hassasiyeti ve rahatsızlık görülebilir. 7
Yöntem seçimi yalnızca işlem süresine göre değil, kornea yapısına ve göz yüzeyine göre yapılır. 8
SMILE nasıl çalışır?
SMILE yönteminde femtosaniye lazer, kornea dokusunun içinde lentikül adı verilen ince bir doku parçası oluşturur. Bu lentikül, yaklaşık küçük bir kesiden çıkarılır ve LASIK’teki geniş kornea flebi hazırlanmaz. Daha sınırlı kesi kullanılması, yöntemi belirli hastalar açısından farklılaştırır; bununla birlikte SMILE her kırma kusuru veya her kornea tipi için otomatik olarak uygun değildir. Uygunluk, ayrıntılı topografik ölçümler ve göz muayenesiyle belirlenir. 9 8
| Yöntem | Temel işlem | Belirgin özellik |
|---|---|---|
| SMILE | Lentikül küçük kesiden çıkarılır | Klasik LASIK flebi yoktur |
| LASIK | Flep altında kornea şekillendirilir | Görme toparlanması genellikle hızlıdır |
| PRK veya no-touch | Yüzeysel kornea lazerle düzenlenir | İyileşme daha uzun olabilir |
Ameliyat öncesi uygunluk değerlendirmesi
Lazer cerrahisi kararı, yalnızca gözlük numarasına bakılarak verilmez. Muayenede kornea topografisi ve tomografisi, kornea kalınlığı, kırma kusurunun derecesi, görme keskinliği, gözyaşı ve göz kuruluğu durumu, göz bebeği çapı, gece görüşü, retina, göz tansiyonu ve genel göz sağlığı incelenir. Numaranın en azından belirli bir süre stabil olması, kornea şeklinin güvenli sınırlar içinde bulunması ve beklentilerin gerçekçi olması adaylık açısından önem taşır. 8 10
Son bir yılda numara değişiminin sınırlı olması beklenebilir. 8
Keratokonus, düzensiz kornea, ileri kuru göz ve bazı aktif göz hastalıkları risk oluşturabilir. 8
Gebelik ve emzirme dönemlerinde ölçümlerin ve numaranın değişebilmesi nedeniyle işlem ertelenebilir. 1
Kontrolsüz glokom, aktif enfeksiyon ve bazı bağışıklık sistemi hastalıkları ayrıca değerlendirilmelidir. 8
İyileşme süreci ve günlük yaşama dönüş
İşlem genellikle damla anestezisiyle gerçekleştirilir ve hastalar çoğunlukla ağrı yerine baskı veya dokunma hissi tarif eder. Lazer uygulamasının kendisi kısa sürse de görmenin netleşmesi yönteme göre değişir. LASIK ve SMILE sonrasında görme daha hızlı düzelme eğilimindeyken PRK, LASEK ve no-touch tekniklerinde epitel iyileşmesi nedeniyle süreç uzayabilir. İlk dönemde bulanık görme, ışığa hassasiyet ve göz kuruluğu görülebilir; takip kontrolleri bu nedenle önemlidir. 7 6
Gözleri ovuşturmamak ve hekim tarafından verilen damla planına uymak gerekir. 7
Kontroller, iyileşmenin ve kornea yüzeyinin izlenmesini sağlar. 7
Gece araç kullanımı gibi görsel talepler, belirtiler devam ettiği sürece dikkatle değerlendirilmelidir. 1
Riskler, beklentiler ve presbiyopi
Lazer cerrahisi sonrasında kuru göz, görme dalgalanması, kamaşma, halo ve gece ışıklarında saçılma görülebilir. Bazı kişilerde bu şikâyetler zamanla azalırken, kimi vakalarda ek tedavi veya yeniden işlem gündeme gelebilir. Nadiren ciddi görme kaybı gibi komplikasyonlar da bildirildiğinden, işlem öncesinde yarar ve risk dengesi ayrıntılı biçimde konuşulmalıdır. Cerrahi, gözlük veya kontakt lens ihtiyacını azaltmayı hedefler; kesinlikle her kişide tamamen ortadan kaldıracağı varsayılmamalıdır. 1 10
Presbiyopi, yaşla birlikte doğal göz merceğinin esnekliğini kaybetmesine bağlı yakın görme azalmasıdır ve lazer cerrahisi bunu bütünüyle ortadan kaldırmayabilir. Bu nedenle 40’lı yaşlardan sonra uzak görüş iyi olsa bile okuma gözlüğü gereksinimi devam edebilir. Bilinçli karar için yöntemin adı kadar kornea ölçümleri, göz yüzeyi, retina durumu, olası komplikasyonlar ve uzun dönem beklentiler de değerlendirilmelidir. 10 8
Kaynaklar
- U.S. Food and Drug Administration, LASIK Surgery Risks and Complications, https://www.fda.gov/medical-devices/lasik/lasik-surgery-risks-and-complications
- American Academy of Ophthalmology, What Is Refractive Surgery?, https://www.aao.org/eye-health/treatments/what-is-refractive-surgery
- NHS, Laser Eye Surgery, https://www.nhs.uk/conditions/laser-eye-surgery/
- Mayo Clinic, LASIK Eye Surgery, https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/lasik-eye-surgery/about/pac-20384774
- Cleveland Clinic, LASIK Eye Surgery, https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/8589-lasik-eye-surgery
- MedlinePlus, LASIK Eye Surgery, https://medlineplus.gov/lasikeyesurgery.html
- Healthdirect Australia, Laser Eye Surgery, https://www.healthdirect.gov.au/laser-eye-surgery
- NCBI Bookshelf, StatPearls: Laser Refractive Surgery, https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK555970/
- Johns Hopkins Medicine, SMILE Eye Surgery, https://www.hopkinsmedicine.org/health/treatment-tests-and-therapies/smile-eye-surgery
- Moorfields Eye Hospital, Refractive Surgery, https://www.moorfields.nhs.uk/eye-conditions-and-treatments/refractive-surgery